Portrettekening

Portretstudie in potlood 5b van Evita Zethof

Evita is een leerling aan De tekenacademie. Zij is veertien jaar en al aardig bedreven in het portret. Om nog meer uit haar talent te halen probeer ik de lat steeds een beetje hoger te leggen. Zij maakt deze portretstudie naar aanleiding van een foto van Marlene Dietrich. daarin zitten een paar fikse uitdagingen. Door de grote contrasten vergis je je snel in de verhoudingen. De juiste verhoudingen bepalen voor een groot deel de gelijkenis. Door de extreme lichtinval komt ook de spanning in de vorm onder druk te staan. De afbeelding rechts toont een tussenstadium van Evita's tekening. Daar zitten ongeveer 6 werkuren in. Een goed portret maken vergt tijd. Dat komt omdat de grote vorm en de finesses in overeenstemming gebracht moeten worden.

Tekening en magie

Studie in potlood van Rachellle Slingerland
Leerling aan de tekenacademie.

Hoe verder je je tekening uitwerkt, hoe beter je "ontwerp" moet zijn. Vaak zie je dat tekeningen die erg uitgewerkt zijn, kracht missen. Superrealisme resulteert vaak in armoede aan beeldkracht. Een verzameling details zonder "smoel"  is het resultaat.

Tip:
Je tekening is geen reproductie van de werkelijkheid maar een ontwerp. Dat is alvast een begin. De grote lijn  is de ruggegraat van de tekening. Je kunt op verschillende manieren je tekening organiseren. De vlakverdeling is de magie van de tekening. Hoe je dit doet? Dat leer je niet zo maar in een cursus. Dat heeft wat tijd en oefening nodig.  Op De tekenacademie leer je hoe je je vlak uitbalanceert, hoe je dynamische symmetrie toepast en hoe je de wet van proportie hanteert.

Buiten tekenen

Rachelle, houtskool en Siberisch krijt

Buiten tekenen kon nog heel lang dit najaar. Rachelle maakte deze tekening en plein air. Dat wil zeggen in de open lucht. De opdracht was om een oplossing te vinden voor de structuur van de blaadjes. Want blaadjes tekenen is geen optie als je er honderden tegelijk ziet. Dus werd er met een gummetje gewerkt om het licht en de richtingen van de blaadjes aan te geven. Dat gaf een luchtig en ruimtelijk resultaat. Dat werd versterkt door de slagschaduw onder de tak. Ook werd er hard gewerkt aan de vorm van de stam en de wortels. Deze vormen moeten ruimtelijk overkomen. En deze boom wortelt dan ook stevig in de aarde. Mijn leerlingen leren dan ook om te interpreteren en te verwerken wat zij zien. Ze mogen niet blijven hangen in wat ze voor zich zien. Zij leren de enorme hoeveelheid beeldinformatie te gebruiken om tot een overtuigende weergave te komen. Rachelle deed dat heel slim. Dit is dan ook een echte boom geworden. En zou je de foto er naast houden dan.....zie je de zwakte van de foto en de kracht van de tekening.

www.detekenacademie.nl www.ariane-fine-art.com

Contrast, overlapping en ruimtewerking.

Berglandschap van Anne (leerling aan De tekenacademie)

Op de tekenles wordt bijna alleen met teken materialen gewerkt. Maar soms gaat het even anders. Enkele van de lessen gebruik ik om een Bob Ross schilderij te maken. Dat is erg leuk om te doen. Maar dat niet alleen. Via de methode van Bob Ross leer je dat ruimtewerking heel snel ontstaat door contrast en overlapping. Je hebt geen kennis nodig van perspectief om ruimte te creëren. Bovendien is het een speelse manier om de beginselen van de kleurenleer onder de knie te krijgen. In dit schilderij leggen we het accent op licht-donker contrast en het afwisselen  van warm en koel in licht en schaduw.
www.detekenacademie.nl www.ariane-fine-art.com

De opbouw van een portret tekening

Een detail van een portret-studie
die ik onlangs maakte.

Als je deze tekening eens van dichtbij bekijkt, zie je dat dit portret als bouwwerk is gemaakt. De opbouw van de vorm en de plaatsing van lichten en schaduwen zijn in evenwicht.

Hoe pak je zoiets nou aan? Je onderzoekt in een schets of studie de samenhang van het "ontwerp of onderwerp". Daarin zit een herhaling van gegevens. Die herhaling vind je in de symmetrie, in afstanden en parallelle richtingen. Je onderzoekt waar richtingen naar toe gaan. Bijvoorbeeld hoe de mondhoeken onder de irissen geplaatst zijn. Ook zoek je punten waartussen de Gulden Snede verhouding tot uiting komt. Gebruik bij je eerste schets rechte lijnen. Zij helpen je richtingen te vinden. Verticale richtingen zijn in het portret van het grootste belang. Daarmee zet je belangrijke hulplijnen uit. Als je goed kijkt zie je in dit voorbeeld nog twee hulplijnen door schemeren. De een is de middenlijn van het gezicht, de ander is de lijn van de iris naar de linker mondhoek.

Door bovenstaande benadering ga je de contouren loslaten. In dit detail zie je dat er geen een contour meer is. Is er wel een lijn te zien, dan verstoort hij nooit de suggestie van driedimensionale vorm. Maak je een contour te lang, dan wordt het een touw of streepje. Je verliest de vorm. Alles is bouw, architectuur. Wil je niet tekenen als architect, teken dan als beeldhouwer. Dan teken je "met de beitel". Teken vlakken, teken vormen.

www.detekenacademie.nl
www.ariane-fine-art.com

Plaatsing en maat in het kunstwerk

Archimedes
In de Klassieke Oudheid vormde geometrie
de link tussen wetenschap, filosofie en kunst.

Vanaf de oudheid tot de helft van de twintigste eeuw was "maat" het middel om de wetten van het universum te laten doorklinken in het kunstwerk. Plaatsing en samenhang, maat en ritme, daar ging het om. Geometrie was een onderdeel van het kunstwerk. De symmetrie en De gulden snede legden de basis voor het goddelijke en het menselijke in het kunstwerk. Men kende de kracht van de abstractie, van hetgeen niet gezien wordt. Dit gold niet alleen voor de beeldende kunst maar ook voor bijvoorbeeld de muziek en de bouwkunst. Ook in de dichtkunst vormde het metrum de abstracte en universele grondslag voor het gedicht. Omdat dit soms leidde tot een rigide systeem, was het logische gevolg dat deze "regels" over boord gezet werden. Daarmee gooide men, zoals dat gaat, iets te veel weg. Misschien is nu de tijd aangebroken voor een frisse en hernieuwde zoektocht naar het belang van "de plaatsing der dingen".

www.detekenacademie.nl www.ariane-fine-art.com

Kijken, tekenen en het oog

Als je iets natekent dan krijg je een grote hoeveelheid informatie te verwerken. Begrijpelijk dat je soms door de bomen het bos niet meer ziet. Te veel gegevens in je tekening werkt verwarrend. Een tekening zonder zeggingskracht is het resultaat.

Op de tekenles aan De tekenacademie teken je het onderwerp ontdaan van alle franje. Plaatsing, lijn en toon vormen je beeldtaal.

Meer is niet altijd beter in een tekening. Maar wat dan wel? Ik zou haast willen zeggen: 'Teken niet wat je ziet'. Spreek simpele beeldtaal. En jouw kunstwerk wordt een sprekend verhaal.

www.detekenacademie.nl
www.ariane-fine-art.com

De schets, schetsen maken.

De schets

Papier, een venster, houtskool.
Beweging, richting, relatie, plaatsing.
Schets is geboren.

Ach, wat ziet hij er uit!
Net wakker,
ben jij ook niet moeders mooiste.
Maar wel opgestaan.

Auteur en maker van De schets: Ariane Berends-Brouwer

www.detekenacademie.nl
www.ariane-fine-art.com

Ruimtewerking en perspectief

De randen van het papier of doek kunnen we beschouwen als een venster. De illusionaire ruimte achter dat venster moet overtuigend overkomen. Alsof je door het venster naar binnen stapt. Vaak wordt de ruimtewerking in een schilderij of tekening geassocieerd met perspecief. Maar dat is een beperkte visie. Je zou het perspectief kunnen vergelijken met de poging om een landkaart van de wereld op een plat vlak weer te geven. Het is meetkundig alleen al onmogelijk. Het is een misverstand dat het gebruik van lineair perspectief de illusie van ruimte oproept. De illusie van ruimte ontstaat door de diepte van het vlak te ervaren. Perspectief kan daarbij helpen maar kan ook tegewerken. Bijvoorbeeld als je alle lijnen van het perspectief rigide toepast. Vervang je de lineaire visie van het perspectief door de ruimte als een luchtbel te tekenen, dan komt je dichterbij de illusie. Hoe je dit aanpakt, dat leer je op De tekenacademie.

www.detekenacademie.nl
www.ariane-fine-art.com

Talent op de tekenles

Een potlood tekening van Anouk, een getalenteerde leerling

Veel talent hebben is niet altijd makkelijk. Als je op jonge leeftijd al uitblinkt, dan moet je soms stappen terug doen om verder te komen. Op De tekenacademie is plaats voor kleine en grote talenten. Beide hebben hun eigen aanpak nodig. Kijk maar naar voetballers. Grote talenten zoals Ronaldo en Wesley Sneyder doen als vanzelfsprekend de goede dingen. Zij moeten vooral verder komen door te begrijpen waar ze nog verder mee kunnen komen. Hard werken is niet altijd de beste manier om dat te bereiken. Soms moeten dingen de tijd hebben om te bezinken. Het andere uiterste van het gote talent is degene die leert door heel veel te doen. Inzichten komen dan meer geleidelijk en slijten langzaam in. Beiden kunnen zij door hun kwaliteiten verder komen. In de praktijk is deze scheidslijn niet zo makkelijk te trekken. De leraar probeert altijd te zoeken naar mogelijkheden om een talent te ontwikkelen, of een harde werker in de goede banen te leiden.
www.detekenacademie.nl
www.ariane-fine-art.com

modeltekenen

Modeltekenen is een beperkt begrip geworden. Het blijft vaak steken in het tekenen van "het model". Studie naar het leven daarentegen ontstaat vanuit de behoefte om juist verder te gaan dan "het model". Zoiets als het verschil te maken tussen Pinocchio als pop (het model) en als mens. Maar daarvoor moet je het model, het sjabloon wel beheersen.
Op de tekenles aan De tekenacademie leer je hoe je het model van de menselijke figuur tekent. Door de beheersing van de basisvormen leren de leerlingen fictieve menselijke figuren tekenen. Met deze kennis kunnen de leerlingen straks in verwondering het verschil zien en overbrengen tussen "Pinocchio en het echte jongetje".
www.detekenacademie.nl
www.ariane-fine-art.com

Tekenlessen

Ook al zitten de lessen nu vol, aanmeldingen zijn welkom. Bij genoeg belangstelling gaat er een nieuwe groep van start. In het weekeind! 

Als je volume op een plat vlak wilt weergeven, dan moet je  alle basisivorm beheersen en kunnen weergeven met licht, schaduw, reflectie en slagschaduw. In de eerste lessen van De tekenacademie bouw je een verzameling basisvormen op waarmee je uiteindelijk alle vormen kunt tekenen die je wilt. De belangrijskste vorm is de bol. Daarnaast zijn er nog: De cilinder en "het spook", zoals ik die voor het gemak even noem. Daarvan zie je hiernaast een afbeelding. Deze vormen komen veel voor bij het tekenen van figuren. Je hebt ze nodig voor de volumes. Symmetrie (horizontaal, verticaal, diagonaal, gedraaid en gespiegeld) neemt in deze vormen een belangrijke plaats in. Het spook gebruik je vooral om een natuurlijke vorm te creeëren. Met de spookvorm neem je bovendien de eerste stap naar de symmetrie van de organische vorm, de gulden snede. Daarbij verhouden de kleinere vormen zich tot de grotere, als de grotere zich tot het geheel. Om het perspectief te kunnen toepassen heb je bovendien de blokvorm nodig in je verzameling. Voor het tekenen van plooien, planten en dergelijke vormen hebben we de vijfde vorm nodig. En er is nog een zesde vorm. Deze heeft vooral met groei en vertakking te maken. Meld je aan voor de tekenlessen!

www.detekenacademie.nl

De tekenacademie in volle gang

De introductielessen zijn inmiddels volop bezig. Er zijn meer aanmeldingen dan plaatsen. Op grijze tekenborden worden essentiële stappen gezet. De leerlingen tekenen de bol, de cilinder en andere basale vormen, die ze straks nodig hebt om alle mogelijke vormen te beheersen. Het grijze oppervlak dient overal als tussentoon tussen licht en schaduw. Hetzelfde principe gebruikten De Oude Meesters in de Midden en Late Renaissance. Zij werkten nooit op een witte ondergrond. Slim, want juist de halftonen maken vergt het meeste tijd. Dus met het grijs heb je de helft van het werk al gedaan.

ruimtelijk tekenen

In mijn tekenlessen doe ik oefeningen met de leerlingen om snelheid en vaardigheid te ontwikkelen in ruimtelijk tekenen. Een van de lessen is een "schoolbord-tekening in stappen". Elke stap doe ik voor en de leerlingen doen mee. Dit is een vrij lastige les, ookal lijkt hij simpel. De kubus moet perspectivisch goed overkomen, de ovaal doet zijn werk alleen als hij loepzuiver is en de kleuren en het hoogste licht op de appel moeten goed geplaatst worden.  Je kunt de les zelf bestuderen door de volgende link te volgen:
http://www.detekenacademie.nl/Voorbeeldles-1.htm

http://www.ariane-fine-art.com/

Anatomie tekenen, model tekenen

De menselijke figuur tekenen is een onderdeel van de klassieke leerschool. Tot de zestiger jaren leerde je deze kunst door eerst voorbeelden na te tekenen, daarna gipsmodellen om vervolgens de opgedane handigheid toe te passen op een levend model. Zelf ben ik "opgevoed" met het anatomieboek van Rijkse en De Heij. Een standaardwerk dat helaas alleen antiquarisch te krijgen is. Een heel goed alternatief is "Die Gestalt des Menschen" Van Gottfried Bammes.
De aanpak van beide standaardwerken gaat uit van het construeren van de vorm. Voordat je aan modeltekenen begint, leer je hoe je het lichaam opbouwt. Je werkt in wezen zoals een beeldhouwer. Het evenwicht in de vorm, de opbouw van de grote vormen, de dynamiek vormen de basis van deze werkwijze. Dus als je toch een boek koopt, dan maar meteen een goeie, zou ik zeggen.


 http://www.detekenacademie.nl/
 http://www.ariane-fine-art.com/

Animatietekenen in de Renaissance

Deze afbeeldingen laten zien dat de opbouw van een kop in de Renaissance hetzelfde was als in de moderne animatiekunst. Dat lijkt een beetje kort door de bocht. Maar er liggen de zelfde principes aan ten grondslag. Je ziet dat de vormen sterk vereenvoudigd worden en dat elke vorm volume heeft. Volume in levende vormen is essentieel. Spanning vanuit het centum van de vorm maakt dat je een 3D effect krijgt. Verder bepalen de middenlijn van het gezicht en de ooglijn het perspectief.

http://www.detekenacademie.nl/

http://www.ariane-fine-art.com/

tekenles

De tekenacademie blijkt geen overbodige luxe te zijn. De geplande lessen raken al aardig vol. Uitbreiding staat in de planning. Een no nonsense vakopleiding voor tekenaars past blijkbaar goed in deze tijd. Een leuke tentoonstelling in Het Rijskmuseum, sluit precies aan bij deze trend:

Citaat website Rijksmuseum:

"De tekenkunst werd in de 17de eeuw beschouwd als het fundament van alle beeldende kunsten. Niet alleen schilders moesten goed kunnen tekenen, ook architecten, beeldhouders en edelsmeden. Wie niet kon tekenen, zou het in zijn vakgebied nooit ver brengen. Academies bestonden in de Gouden Eeuw nog niet dus wie zich in de tekenkunst wilde bekwamen, ging in de leer bij een goede meester."

Alles over deze boeiende tentoonstelling: "Tekenonderwijs in de Gouden Eeuw: van natekenen tot 'uyt de geest' " op http://www.rijksmuseum.nl/

http://www.detekenacademie.nl/

schaduw tekenen

Schaduwwerking teken je om je vorm plastisch te maken en diepte te geven. Om het meest gunstige schaduwverloop in de vingers te krijgen oefen je met een bol. Teken bol, laat dan het licht van één kant komen. De lichtbron weerkaatst op de vorm. Dit noemen we het hoogste licht. Daar waar het minste licht komt noemen we de schaduw. Het verloop van hoogste licht naar diepste schaduw noemen we een overgang. Uit de omgeving kaatst weer licht terug op de linkerkant van de bol: De reflectie. De bol werpt ook een schaduw af: De slagschaduw.

Het schema voor het schaduwverloop op een ronde vorm is dus:
Licht, overgang, schaduw, overgang, reflectie. Slagschaduw.

http://www.detekenacademie.nl/
http://www.ariane-fine-art.com/

Model tekenen en mensen tekenen

Als je een tekening maakt, dan vertaal je gegevens naar het platte vlak. Je bent een tolk in "beeldtaal". Zomaar iets natekenen is niet genoeg. Lijn, vlak, richting, dat is je taal. Dat geldt ook voor model tekenen en mensen tekenen.

Aan deze modeltekening zie je goed hoe de tekenaar zijn gegevens ordent. Als je goed kijikt zie je het verband dat hij legt van de gezichts-as via het borstbeen naar de navel tot aan de buitenkant van de kuit. Tussen de heupen en de binnenkanten van de enkels plaatst hij ook een doorgaande lijn. Ook tussen de binnenkanten van de enkel naar de knieschijf en naar de de bolling van de buik en de buitenkant van de arm loopt een parallel. De torsie van het lichaam vind je terug in het zigzaggen tussen schouders, heupen knieeën en ten slotte de richtingen op het grondvlak. De knieën, de kop, de verkorting van de arm zijn allemaal constructies die niet op zichzelf staan. Door te ordenen in grote verbanden raak je niet verstrikt in alles wat je ziet. Oden je "voorstelling" in het platte vlak , zoek verbanden. Bij het modeltekenen bepaal je ook zo zuiver mogelijk de evenwichtslijn. Kom bij mij op les en ik leg je uit hoe dat werkt.

Bovendien is het belangrijk om je in "het ontwerp" te verdiepen. Dat betekent dat je maatverdeling en de constructie van het menselijk lichaam bestudeert. De methode van het "bierflesje" is daarbij een aanrader. Maar ik vertel een andere keer wel hoe dat werkt.

http://www.detekenacademie.nl/
http://www.ariane-fine-art.com/

Het perspectief van een cirkel. Sci-Fi tekenen.

Een voorwerp kunnen tekenen houdt in dat je blokken, en cirkels in perspectief moet kunnen zetten. In dit Sci-Fi ontwerp zie je een landingsstrip in een ovaalvorm en een space-ship met enkele ovaalvormen. De andere afbeeldingen laten een gradenboog zien en een schematische tekening van een cirkel en een ovaal. Met een gradenhoek kan je ongeveer schatten hoe rond of plat je ovaal moet zijn om in het perspectief goed te krijgen. Je gebruikt daarbij de horizon en ook de geschatte hoek van het opstijgen van het space-ship. Hoe het precies in zijn werk gaat, dat leer je op de lessen Ariane Berends-Brouwer. De perspectieflessen en de animatie-teken-lessen beginnen volgende week woensdag (1 september 2010).
Locatie: Abcoude, binnen 30 minuten op locatie vanaf Amsterdam Amstel of Station Breukelen.
Meer informatie op: http://dekleinetekenacademie.nl/
http://www.detekenacademie.nl/
http://www.ariane-fine-art.com/